[พระพุทธศาสนาน่ารู้]
[ฌานสมาบัติ-นิโรธสมาบัติ]
[สัมมัตตะ-มิจฉัตตะ]
[มานะ]
[สันโดษ]

       ฌาน แปลว่าการเพ่งอารมณ์จนใจแน่วแน่เป็นอัปปนาสมาธิ ภาวะจิตสงบ ประณีต ซึ่งมีสมาธิเป็นองค์ธรรมหลัก

       สมาบัติ แปลว่าภาวะที่สงบประณีตซึ่งพึงเข้าถึง สมาบัติมีหลายอย่าง เช่น  ฌานสมบัติ ผลสมาบัติ อนุปพพวิหารสมาบัติ เป็นต้น สมาบัติที่กล่าวถึงบ่อยคือ ฌานสมบัติคือ สมาบัติ 8 อันได้แก่ รูปฌาน 4 และ อรูปฌาน 4 และเพิ่มนิโรธสมาบัติ ต่อท้ายสมาบัติ 8 รวมเรียกว่า อนุปพพวิหารสมาบัติ

       นิโรธสมาบัติ นิโรธ – เป็นขั้นชี้บอกภาวะที่ปราศจากปัญหาอันเป็นจุดหมายที่ต้องการให้เห็นว่าการแก้ปัญหาเป็นไปได้ และจุดหมายนั้นควรเข้าถึง ซึ่งจะต้องทำให้สำเร็จ นิโรธสมาบัติเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า สัญญาเวทยิตนิโรธ (สมาบัตที่ดับสัญญาเวทนา) เป็นสมาบัติข้อที่ 9 ซึ่งข้อนี้พระอนาคามีและพระอรหันต์ผู้ชำนาญสมาบัติ 8 แล้วเท่านั้นจึงจะเข้านิโรธสมาบัติได้ เมื่อเข้านิโรธสมาบัติขั้นนี้ แล้วจะเกิดความสุขในระดับที่ 10 ขั้นสูงสุดอันสุขสงบเรียกว่า ความสุขในการเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ พระอริยเจ้าเมื่อท่านบำเพ็ญประโยชน์แก่สัตว์โลกเป็นเวลานานพอสมควรแล้ว ท่านประสงค์จะพักจึงทำสมาธินำจิตของท่านเข้าถึงจุดอันเป็นนิพพานธาตุแล้วพักอยู่อย่างนั้นเป็นเวลานาน ๆ ไม่มีการหนาวร้อน หิวกระหายแต่อย่างใด เพราะท่านตัดความรู้สึกทางกายหมดแล้ว ทำอย่างนี้เรียกว่า เข้านิโรธสมาบัติ

[พระพุทธศาสนาน่ารู้] [ฌานสมาบัติ-นิโรธสมาบัติ] [สัมมัตตะ-มิจฉัตตะ] [มานะ] [สันโดษ]